Semih OTLES MSc ,PhD - Professor of Food Chemistry
NANOTEKNOLOJİ KULLANILAN GIDA AMBALAJLARI

Geleneksel olarak, tüketici açısından ambalaj materyalinden beklentiler; ürünleri bozulmalara karşı korumak, zaman kazandıran kullanım, çeşitli şekil ve ölçülerde ürünler içermek vb şekilde sınıflandırılabilir. Geleneksel ambalajlamanın gıda dağıtım sistemleri erken gelişimine katkıları bulunduğu halde, toplumun günden güne kompleks bir hal almasından dolayı, kullanımları artık yeterli değildir.
Gıdalarda ambalajlama kullanım amacı, gıdaları ışık, su buharı, oksijen ve de mikrobiyal ve kimyasal kontaminasyondan korumaktır. Bu durum gıda raf ömrü hesaplamada önemli bir role sahiptir. Bu rol genellikle pasif ve de bazen inerttir, fakat akıllı ve aktif ambalajlama fikirleri son zamanlarda daha fazla ilgi toplamaktadır ve de gıda alanında birçok ticari ürün tanıtılmış ve kullanılmaya başlanmıştır.
Gıdalarla temas eden ambalaj materyali yaygın gereksinimleri, gıda duyusal kalitesi üzerindeki ambalaj önemiyle ve ambalaj materyalinden gıdaya madde geçişini kısıtlamayla geleneksel olarak güvenlik üzerine yoğunlaşmıştır.
Son zamanlarda, nanoteknolojinin gıda ambalajlama üzerindeki uygulamaları tanıtılmıştır. Ardından aktif olarak incelenen gıda kullanımı ya da gıda ambalajlanması için nanoteknoloji potansiyeli bazı gıda şirketleri tarafından aydınlatılmıştır.
Nanoteknolojinin gıda işlemleri, üretimi, taşınması, izlenilebilirliği, depolanması, güvencesi ve güvenliği üzerine etkileri önemli bir role sahiptir. Ambalajın başlıca fonksiyonları dört grupta toplanabilmektedir; nakletme, muhafaza, kontrol altına alma ve kullanılabilirlik olarak sınıflandırılabilir.

AKILLI GIDA AMBALAJLAMA

Akıllı ambalaj, koruyucular ve antioksidantlar gibi maddelerin bilinçli bir şekilde ambalaj materyalinden gıdalara geçmesi fikri tanıtılan gıda ambalajlama için yeni bir bakış açısıdır.
Akıllı ambalaj, gıda kalite ve güvenliğinin gelişen yararlarına ulaşabilmede karar verme aşamasını kolaylaştırmada ambalaj iletişim fonksiyonları kullanır. Diğer bir taraftan akıllı ambalaj kullanımı için, ambalaj materyalinin dış çevresinin düşünülmesi ambalaj sistemleri gelişimine neden olabilir.
Akıllı ambalajlama için bir başka tanım ise, gıda taşıma ve depolama süresince kaliteye bağlı bilgiler vermek için ambalajlı gıda durumu görüntülemektir.
Akıllı ambalajlama sistemleri; güvenlik artırmada, raf ömrü uzatmada, bilgi sağlamada, olası problem uyarılarında ve kalite gelişiminde karar alımını kolaylaştıran kaydetme, algılama, izleme, iletme ve belirleme gibi akıllı fonksiyonları taşıma kapasitesine sahip ambalaj sistemleridir.
Ambalaj iç ve dış çevresini algılama kapasiteli, insanlarla iletişimli ve ürünleri izleme kapasiteli ambalaj akıllı ambalaj olarak adlandırılır. Buna örnek olarak, akıllı ambalaj gıda üretici ve tüketicilerine erken uyarıda bulunabilir ve gıda ürünleri kalite ve güvenlik durumlarını gözleyebilir.
Son zamanlarda, Smart ve Akıllı ambalajlama terimleri belirmeye başlamıştır. Bazı zamanlarda karıştırıldıkları halde, bu terimlerin tanımları farklı anlamlarda kullanılmaktadır.
Akıllı ambalaj tanımı için, iletişimsel ve duyarlı ambalajlama sistemleri kullanılabilirken; smart ambalajlama tanımı için aktif ve akıllı ambalajlama sistem kapasitelerine sahiptir.
Smart ve akıllı ambalajların her biri; aktif bir ürün geçmişi ve kalitesi için içsel ve dışsal indikatörler içeren ambalaj teknolojileri olarak tanımlanabilir.

Akıllı ambalajlama sistemleri

1.        Radyo frekans kimlik etiketleri (RFID)

Hayvanlar, insanlar ve nesneler için tanıma ve veri depolamada kablosuz bilgi toplama teknolojisi elektronik etiketler kullanılır. Bilgileri okuyuculara iletmede sığır, et kutuları ve ambalaj gibi değerli eşyaların üzerine etiketlenirler. Etiketler sınıflandırılmalarında iki gruba ayrılabilirler; pasif etiketler olarak adlandırılan birinci etiketler basit, ucuz, kısa dönemli, okuyucudan gelen enerji güçlü etiketlerdir ve sonraki ise aktif olarak adlandırılan daha uzun ömürlü batarya ve sıcaklık, pişirme talimatı gibi daha fazla bilgi içeren etiketlerdir.

2.        Sensörler

Gaz sensörleri

Gıda ürünleri aktivitelerine göre, ambalaj doğası, ambalaj tepe boşluğundaki gaz bileşimi, çevresel koşulları sık sık değişebilir. Gaz sensörleri dış bir alet tarafından takip edilen, sensör parametrelerinin fiziksel değişimiyle gazlı analitler yokluğundan tersinir ve nicel olarak sorumlu olan aletlerdir.

Akıllı sensörler

Enerji ya da durum yerini belirlemede, aletlerin sorumlu olduğu fiziksel ve kimyasal özelliklerin belirlenmesi için bir sinyal vermede aletler kullanılır. İki fonksiyonel birim; ilki fiziksel ya da kimyasal bilgileri enerjiye dönüştüren reseptörler ve sonraki ise enerjiyi kullanışlı bir analitik sinyale dönüştürebilen değiştiricilerdir. Birincil ölçülebilir olan ve ikinci olarak kimyasal, biyolojik ve fiziksel değişkenlerin belirlenmesinde belirleyici fikirler kullanılır. Birçok önemli adımlar atılmış olmasına rağmen detaylı sanayi spesifikasyonları, yüksek gelişmiş güvenlik ve maliyet bedeli, ticari farkındalıkları kısıtlamaktadır.
                                                                       
                                                                                                                       Sonraki Sayfa
NANOTEKNOLOJİ KULLANILAN GIDA AMBALAJLARI